Περιβάλλον: Ο πλανήτης σε οριακό σημείο

Η μεγάλη έρευνα για την κλιματική κρίση, την απώλεια φύσης και τις επιλογές της ανθρωπότητας

 

 

Η περιβαλλοντική κρίση δεν αποτελεί πλέον προειδοποίηση για το μέλλον. Είναι μια πραγματικότητα που επηρεάζει ήδη την καθημερινότητα δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Από τις φονικές πυρκαγιές και τις πλημμύρες μέχρι την εξαφάνιση ειδών και τη ρύπανση των θαλασσών, τα σημάδια είναι παντού. Επιστήμονες, διεθνείς οργανισμοί και περιβαλλοντικές οργανώσεις κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: η επόμενη δεκαετία θα καθορίσει την πορεία του πλανήτη.

 

 

Κλιματική αλλαγή: Από πρόβλεψη σε πραγματικότητα

 

 

Τα τελευταία χρόνια, η αύξηση της θερμοκρασίας της Γης καταγράφεται με πρωτοφανή ταχύτητα. Σύμφωνα με εκθέσεις της Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή, η μέση παγκόσμια θερμοκρασία έχει ήδη αυξηθεί σημαντικά σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.

 

 

Οι συνέπειες είναι πλέον ορατές:

 

 

Παρατεταμένοι καύσωνες

Έντονες και ξαφνικές πλημμύρες

Ξηρασίες που καταστρέφουν καλλιέργειες

Τροπικές καταιγίδες μεγαλύτερης έντασης

 

 

Οι ειδικοί μιλούν για «επιτάχυνση των ακραίων φαινομένων», επισημαίνοντας ότι περιοχές που δεν είχαν ιστορικά τέτοια φαινόμενα αρχίζουν να επηρεάζονται.

 

 

Η σιωπηλή κατάρρευση της βιοποικιλότητας

 

 

Πέρα από το κλίμα, η απώλεια βιοποικιλότητας αποτελεί ίσως τη λιγότερο ορατή αλλά εξίσου επικίνδυνη κρίση. Σύμφωνα με περιβαλλοντικές οργανώσεις όπως το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση, πληθυσμοί άγριων ζώων έχουν μειωθεί δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες.

 

 

Οι βασικές αιτίες:

 

 

Αποψίλωση δασών

Εντατική γεωργία

Ρύπανση

Παράνομη εκμετάλλευση φυσικών πόρων

Η απώλεια ειδών δεν είναι μόνο ηθικό ζήτημα. Απειλεί την ίδια τη λειτουργία των οικοσυστημάτων που στηρίζουν την ανθρώπινη ζωή.

 

 

Ρύπανση: Ο αόρατος δολοφόνος

 

 

Η περιβαλλοντική υποβάθμιση δεν περιορίζεται στη φύση. Αγγίζει άμεσα την ανθρώπινη υγεία. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους περιβαλλοντικούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία.

 

 

Οι βασικές απειλές:

 

 

Μικροσωματίδια στην ατμόσφαιρα

Ρύπανση υδάτων

Πλαστικά μικροσωματίδια στη θάλασσα

 

 

Τοξικά απόβλητα

 

 

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η παρουσία μικροπλαστικών στο νερό και την τροφή, τα οποία έχουν ήδη εντοπιστεί ακόμη και στον ανθρώπινο οργανισμό.

 

 

Θάλασσες σε κρίση

 

 

Οι ωκεανοί, που καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη, λειτουργούν ως «ρυθμιστής» του κλίματος. Ωστόσο, βρίσκονται υπό τεράστια πίεση.

 

 

Τα βασικά προβλήματα:

 

 

Υπεραλίευση

Πλαστική ρύπανση

Οξίνιση των ωκεανών

Αύξηση θερμοκρασίας νερών

Η Μεσόγειος θεωρείται πλέον μία από τις πιο ευάλωτες θάλασσες στον κόσμο, με αυξημένες θερμοκρασίες και έντονη ρύπανση.

 

 

Οι ευθύνες της ανάπτυξης

 

 

Η περιβαλλοντική κρίση συνδέεται άμεσα με το μοντέλο ανάπτυξης των τελευταίων δεκαετιών. Η εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα, η υπερκατανάλωση και η ταχεία αστικοποίηση δημιούργησαν μια άνευ προηγουμένου πίεση στους φυσικούς πόρους.

Το ενεργειακό ζήτημα παραμένει στο επίκεντρο. Παρά την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών, πολλές οικονομίες εξακολουθούν να βασίζονται σε άνθρακα, πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

 

 

Υπάρχει ελπίδα;

 

 

Παρά την ανησυχία, οι επιστήμονες επιμένουν ότι το μέλλον δεν είναι προδιαγεγραμμένο. Υπάρχουν λύσεις — αλλά απαιτούν πολιτική βούληση και κοινωνική αλλαγή.

 

 

Οι βασικοί άξονες δράσης:

 

 

Μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας

Προστασία δασών και θαλάσσιων οικοσυστημάτων

Κυκλική οικονομία

Μείωση απορριμμάτων

Βιώσιμη γεωργία

 

 

Το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον τονίζει ότι η επόμενη δεκαετία είναι καθοριστική για την αποφυγή μη αναστρέψιμων επιπτώσεων.

 

 

Ο ρόλος των κοινωνιών

 

 

Η περιβαλλοντική κρίση δεν αφορά μόνο κυβερνήσεις και οργανισμούς. Αφορά και τις κοινωνίες. Οι καταναλωτικές επιλογές, η ενεργειακή συμπεριφορά και η περιβαλλοντική συνείδηση των πολιτών διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό την πραγματικότητα.

Τα τελευταία χρόνια, αυξάνεται η πίεση από πολίτες και νέες γενιές για πιο φιλόδοξες πολιτικές προστασίας του περιβάλλοντος.

 

 

Το στοίχημα του μέλλοντος

 

 

Το μεγάλο ερώτημα παραμένει: μπορεί η ανθρωπότητα να αλλάξει πορεία; Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η γνώση υπάρχει. Η τεχνολογία υπάρχει. Αυτό που λείπει συχνά είναι η ταχύτητα δράσης.

Η περιβαλλοντική κρίση δεν είναι ένα μακρινό σενάριο. Είναι το παρόν. Και οι αποφάσεις του σήμερα θα καθορίσουν τον κόσμο που θα παραδώσουμε στις επόμενες γενιές.